ရန္ကုန္၊ ေမ ၂၇၊ ၂၀၁၁ (YPI) - ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ လူေနသိပ္သည္းေသာ ၿမိဳ႕မ်ားကို အင္အားျပင္းငလ်င္လႈပ္ခါခဲ့မည္ဆုိလွ်င္…
(၁) ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ ေနထိုင္ေနေသာ တိုက္တာအေဆာက္အအံုမ်ားသည္ ငလ်င္ျပင္းအား မည္မွ်အထိကို ေတာင့္ခံႏိုင္ၾကမည္နည္း။
(၂) ငလ်င္လႈပ္ေနခ်ိန္မွာ အထိအခိုက္နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္ မည္သို႔ အကာအကြယ္ယူရမည္ကို ၿမိဳ႕ျပေနလူဦးေရ ရာခိုင္ႏႈန္းမည္မွ်က သိရွိထားၾကသနည္း။
(၃) အေဆာက္အအံုအၿပိဳအပ်က္ေတြေအာက္မွာ ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ ပိတ္မိေနလ်င္ လာေရာက္ ရွာေဖြကယ္ ထုတ္ေပးမည့္သူ (search and rescue workers) ေတြ လံုလံုေလာက္ေလာက္ရွိပါသလား။ ေလးလံေသာ အပ်က္အစီးေတြကို ဖယ္ရွားၿပီး ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ကို ကယ္ထုတ္ဖို႔ သူတို႔မွာ ကြၽမ္းက်င္မႈ၊ ပစၥည္းပစၥယစံုစံု လင္လင္၊ လံုလံုေလာက္ေလာက္ရွိပါသလား။
(၄) ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ အစုလိုက္၊ အၿပံဳလိုက္ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္ေတြ ရထားၿပီဆိုလ်င္ ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ကိုု ေဆး၀ါးကုသမႈေပးႏိုင္ေလာက္ေအာင္ ျပည္သူ႔ေဆးရံု ေတြမွာ က်န္းမာေရးလုပ္သား၊ ေဆး၀ါးပစၥည္း လံုလံုေလာက္ေလာက္ရွိပါသလား။
(၅) ေဟတီငလ်င္ေဘးေလာက္ ႀကီးမားသည့္ အပ်က္အစီးမ်ိဳးႏွင့္ ႀကံဳရလ်င္ အစိုးရသစ္အေနႏွင့္ အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို ဘယ္လိုလုပ္မည္နည္း။ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအ၀ုိင္းက အေရးေပၚ ကယ္ဆယ္ေရးေတြ ျပဳလုပ္ေပးဖို႔ ကမ္းလွမ္းလာခဲ့လ်င္ အစိုးရသစ္က ယင္းအကူအညီမ်ားကို ခ်က္ခ်င္း လက္ခံမည္လား။ သို႔မဟုတ္ ပုတ္ခ်လိုက္မည္လား။
…အစရွိသည့္ ေမးခြန္းေတြ၊ စိုးရိမ္မႈေတြ ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ ေခါင္းထဲ ၀င္ေရာက္လာၾကမည္မွာ ေသခ်ာသည္။ ထို႔ထက္မကေသာ ေမးခြန္းေတြ၊ စိုးရိမ္စရာေတြလည္း ရွိေကာင္းရွိေနႏိုင္ပါေသးသည္။
ၿမိဳ႕ျပႏွင့္ ငလ်င္ေဘး
လြန္ခဲ့ေသာအတိတ္က ျမန္မာႏိုင္ငံနယ္နိမိတ္အတြင္း ငလ်င္ျပင္းမ်ားလႈပ္ခဲ့စဥ္က လူေနက်ဲပါးသည္ကတစ္ေၾကာင္း၊ အေဆာက္အဦးတိုက္တာ ဆိုသည္မွာလည္း ယေန႔ေခတ္ႏွင့္ ယွဥ္လ်င္ ထိုစဥ္က အနည္းငယ္မွ်သာရွိျခင္းတို႔ ေၾကာင့္ အထိအခိုက္ အပ်က္အစီးဟူ၍ သိပ္မ်ားမ်ားစားစား မရွိခဲ့ေပ။
၁၉၃၀ ပဲခူးငလ်င္လႈပ္စဥ္က ျမန္မာႏိုင္ငံ၏လူဦးေရမွာ ၁၅ သန္းမွ်သာရွိခဲ့သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ႏွစ္ေပါင္း ၈၀ ေက်ာ္ၾကာလာသည့္ယေန႔ခ်ိန္တြင္ လူဦးေရ ၅၈ သန္းအထိ ေလးဆနီးပါးျမင့္တက္လာခဲ့ၿပီးျဖစ္သည္။
ထိုႏွစ္ေပါင္း ၈၀ ေက်ာ္အတြင္း ေက်းလက္မွ ၿမိဳ႕ျပသို႔ ေရႊ႕ေျပာင္းေနထိုင္သည့္ လူဦးေရမွာလည္း မ်ားျပားလာျပီး အထပ္ျမင့္အေဆာက္အအံုမ်ားလည္း ေပါမ်ားလာလ်က္ရွိသည္။
ထိုသို႔ လူေနသိပ္သည္းလာေသာ ၿမိဳ႕မ်ားတြင္ ငလ်င္ဇုန္မ်ားအတြင္း တည္ရွိေနေသာ ၿမိဳ႕မ်ားလည္းပါ၀င္သည္။ သို႔ေသာ္လည္း ထိုၿမိဳ႕မ်ားကား ငလ်င္အႏၱရာယ္ကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈမ်ား ျပဳလုပ္ထားျခင္းမရွိၾကေသးသကဲ့သို႔ လူေနအိမ္ယာမ်ားမွာလည္း အင္အားျပင္းေသာ ငလ်င္ဒဏ္ မည္မွ်ခံႏိုင္မည္ကို မသိရွိႏိုင္ၾကေသးရာ အကယ္၍ အားႀကီးေသာ ငလ်င္သာလႈပ္လာခဲ့လ်င္ စိုးရိမ္ရသည္ဟု ပညာရွင္မ်ားက သတိေပးေထာက္ျပၾကသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ မတိုင္ခင္အထိ အေဆာက္အအံုမ်ား တည္ေဆာက္ရာတြင္ ငလ်င္ဒဏ္ခံႏိုင္ရည္ရွိ ေအာင္ ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္စဥ္းစားဖို႔ကို မျဖစ္မေန ျပဳလုပ္ရမည့္လုပ္ငန္းစဥ္အျဖစ္ အစိုးရက ျပဌာန္းၾကပ္ မတ္ခဲ့ျခင္းမရွိေပ။
သို႔ျဖစ္ရာ ငလ်င္ဒဏ္ခံႏိုင္ရည္ရွိေအာင္ ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ တည္ေဆာက္ထားျခင္းမရွိေသာ အေဆာက္အအံုမ်ား၊ ေဟာင္းႏြမ္းေနေသာ အေဆာက္အအံုမ်ား ငလ်င္ဇုန္အတြင္းက်ေရာက္ေနသည့္ ရန္ကုန္၊ မႏၱေလး၊ ပဲခူးစသည့္ ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ မည္မွ်ရွိေနမည္နည္း။
ကိုလိုနီေခတ္က တည္ေဆာက္ခဲ့ေသာ အေဆာက္အအံုမ်ားအနက္ လူအမ်ားေနထိုင္ဆဲ၊ အသံုးျပဳဆဲ အေဆာက္အ အံုမ်ား ငလ်င္ဇုန္မ်ားထဲတြင္ မည္မွ်ရွိေနမည္နည္း။
ယင္းအေဆာက္အအံုမ်ားအားလံုး ငလ်င္ျပင္းအား မည္မွ်ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိၾကသနည္း။ ယင္းအေဆာက္အအုံမ်ား ေပၚတြင္ ၿမိဳ႕ေနလူထု၏ ရာခိုင္ႏႈန္းမည္မွ် ေနထိုင္ေနၾကသနည္း။
ထိုေမးခြန္းမ်ားကို ေျဖၾကားဖို႔ ေဘးအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ခ်ေရး လုပ္ေဆာင္ေနေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွာ အခ်က္ အလက္မ်ား၊ စစ္တမ္းမ်ား မရွိၾကေသး။
စစ္အစိုးရက ပစ္ထားခဲ့ေသာ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ေတာ့ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္မတိုင္ခင္က ေဆာက္လုပ္ခဲ့ၾကေသာ အေဆာက္အဦးအမ်ားစုမွာ အင္အားျပင္းေသာ ငလ်င္လႈပ္လ်င္ စိတ္မခ်ရဟု ျမန္မာႏိုင္ငံ ေျမငလ်င္ေကာ္မတီမွ အတြင္းေရးမွဴး ဦးစိုးသူရထြန္းက ကုလသမဂၢ၏ သတင္းဌာနတစ္ခုျဖစ္ေသာ IRIN (Integrated Regional Information Network)ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ သတိေပးေျပာဆိုထားသည္။
၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္း ေဆာက္လုပ္ခဲ့ေသာ တိုက္တာအေဆာက္အအံုမ်ားမွာမူ ျပင္းအား ၆ ဒသမ ၈ အဆင့္ေလာက္ရွိသည့္ ငလ်င္ဒဏ္ကို ခံႏိုင္ေကာင္းခံႏိုင္လိမ့္မည္ဟု ရွမ္းျပည္နယ္၊ တာခ်ီလိတ္ၿမိဳ႕ေပၚက တိုက္မ်ား ၆ ဒသမ ၈ အဆင့္ရွိ ငလ်င္ဒဏ္ကို ခံႏိုင္ရည္ရွိခဲ့ၾကပံုမ်ားႏွင့္ ႏိႈင္းယွဥ္ၿပီး ဦးစိုးသူရထြန္းက သံုးသပ္ေျပာဆိုသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ငလ်င္အႏၲရာယ္ကို အခ်ိန္မေရြး ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႕ႏုိင္ေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ငလ်င္ဇုန္မ်ား အတြင္း အေဆာက္အဦးမ်ားေဆာက္လုပ္ရာတြင္ ငလ်င္ဒဏ္ခံႏိုင္ေအာင္ မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစား ေဆာက္လုပ္သင့္ေၾကာင္း ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားက အႀကံျပဳေျပာဆိုသည္။
ျမန္မာႏွင့္ ေျမငလ်င္
ျမန္မာႏို္င္ငံသည္ ကမၻာေပၚတြင္ လႈပ္ခဲ့သမွ် ငလ်င္အားလံုး၏ ၉၀ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖစ္ပြားရာ၊ လႈပ္ခဲ့သမွ် အင္အားျပင္းထန္ေသာ ငလ်င္အားလံုး၏ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းျဖစ္ပြားရာ ပစိဖိတ္သမုဒၵရာ ပတ္ပတ္လည္ႏိုင္ငံမ်ားထဲမွ တစ္ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။
ထို႔ျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာေပၚရွိ ငလ်င္ရပ္၀န္းႀကီးႏွစ္ခုအနက္ အယ္လ္ပိုက္ငလ်င္ရပ္၀န္း (Alpide Belt)ေပၚမွာ အလ်ားလိုက္က်ေရာက္ေနသည့္ ႏိုင္ငံလည္းျဖစ္သည္။
ယင္း ငလ်င္ရပ္၀န္းသည္ ေျမထဲပင္လယ္ေျမာက္ပိုင္းမွစကာ တူရကီ၊ အီရန္၊ အာဖဂန္နစၥတန္၊ ဟိမ၀ႏၱာ၊ ထိုမွ ျမန္မာျပည္ကို အလ်ားလိုက္ျဖတ္ကာ အင္ဒိုနီးရွားႏိုင္ငံ ဆူမၾတား၊ဂ်ာဗားအထိ ရွည္လ်ားသည့္ ငလ်င္ရပ္၀န္း ႀကီးျဖစ္သည္။
ယင္းငလ်င္ရပ္၀န္းေပၚ၌ က်ေရာက္လ်က္ရွိေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း ျပတ္ေရြ႕ေၾကာအေျမာက္အမ်ားရွိၿပီး ယင္းတို႔အနက္ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာတစ္ေလ်ာက္တြင္ ငလ်င္ႀကီးမ်ားလႈပ္ရွားေလ့ရွိသည္။
၁၈၃၀ ခုႏွစ္မွ ယေန႔အထိ ႏွစ္ေပါင္း ၁၇၀ အတြင္း ျမန္မာႏိုင္ငံတစ္၀န္း ရစ္ခ်္တာစေကး ၇ အဆင့္၀န္းက်င္ရွိ အင္အားျပင္းငလ်င္အႀကိမ္ေရ ၁၇ ႀကိမ္လႈပ္ခဲ့သည့္အနက္ ၁၃ ႀကိမ္မွာ ဤစစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာ တစ္ေလ်ာက္တြင္ လႈပ္ခဲ့ၾကသည့္ ငလ်င္မ်ားျဖစ္သည္။
စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာမွာ ပူတာအို-ျမစ္ႀကီးနားပိုင္း၊ တေကာင္း-မႏၱေလးပိုင္း၊ သာစည္-ပ်ဥ္းမနားပိုင္း၊ ေတာင္ငူ-ပဲခူးပိုင္းႏွင့္ ပဲခူး-မုတၱမပိုင္းဟူ၍ အပိုင္းငါးပိုင္းရွိၿပီး ျပတ္ေရြ႕ေၾကာတစ္ေလ်ာက္ရွိေသာ ၿမိဳ႕အမ်ားအျပားမွာ လူေနသိပ္သည္းေသာ ၿမိဳ႕ျပမ်ားျဖစ္သည္။
လြန္ခဲ့သည့္ ငါးႏွစ္ေက်ာ္က ဘူမိေဗဒပညာရွင္မ်ား ငလ်င္လႈပ္လ်င္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္သည့္ အဖ်က္စြမ္းအားကို တြက္ဆၿပီး ဇုန္ငါးဇုန္သတ္မွတ္ခဲ့ၾကသည္။
ယင္းဇုန္ငါးဇုန္အနက္ အစိုးရိမ္ရဆံုး၊ ပ်က္စီးမႈအားအႀကီးဆံုးျဖစ္ႏုိင္သည့္ (ရစ္ခ်္တာစေကး ၇ ႏွင့္ အထက္ရွိမည့္) ဇုန္(၅)ထဲတြင္ ဧရိယာေလးခုပါ၀င္ၿပီး ယင္းတို႔မွာ လူေနသိပ္သည္းေသာ ပဲခူး-ျဖဴးဧရိယာ၊ မႏၲေလး-စစ္ကိုင္း-ေတာင္ငူဧရိယာ ႏွင့္ လူေနက်ဲပါးေသာ ပူတာအို-တႏိုင္းဧရိယာ ႏွင့္ ကေလး-ဟုမၼလင္းဧရိယာတို႔ ျဖစ္သည္။
ဇုန္(၅)ေလာက္ ပ်က္စီးမႈအားမႀကီးႏိုင္ေသာ္လည္း ဆိုးရြာေသာ ပ်က္စီးမႈမ်ားျဖစ္ေပၚႏိုင္သည့္ ဇုန္(၄)ထဲတြင္ ေတာင္ငူ၊ ေတာင္တြင္းႀကီး၊ ပုဂံ-ေညာင္ဦး၊ ေက်ာက္ဆည္၊ ျပင္ဦးလြင္၊ ေရႊဘို၊ ၀န္းသို၊ ခမၼတီး၊ ဟားခါး၊ ျမစ္ႀကီးနား၊ ေတာင္ႀကီးႏွင့္ ကြမ္းလံုၿမိဳ႕တို႔ပါ၀င္သည္။
ရန္ကုန္ဧရိယာသည္ ပ်က္စီးႏုိင္ေျခအသင့္အတင့္ရွိႏိုင္ေလာက္သည့္ ဇုန္ (၃)ႏွင့္ ဇုန္(၂)ၾကားတြင္ရွိသည္ဟုဆိုသည္။
ရန္ကုန္ဧရိယာအေနႏွင့္ ပ်က္စီးမႈအားအႀကီးဆံုးျဖစ္ႏိုင္ေလာက္သည့္ ဇုန္ထဲတြင္မပါ၀င္ေသာ္လည္း စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာေပၚ တည့္တည့္ခြထိုင္ထားသည့္ ပဲခူးၿမိဳ႕ႏွင့္ မိုင္ ၅၀ မွ်သာ ေ၀းကြာေသာေၾကာင့္ ပဲခူးၿမိဳ႕ ငလ်င္ဒဏ္ခံရလ်င္ ရန္ကုန္သည္လည္း ခံစားရတတ္သည္ကို ၁၉၃၀ ပဲခူးငလ်င္က သက္ေသထူေနသည္။
၁၉၃၀ ခုႏွစ္တုန္းက လႈပ္ခတ္သြားေသာ ငလ်င္ေၾကာင့္ ပဲခူူးၿမိဳ႕မွာ လူေနတိုက္တာအေဆာက္အအံု အေျမာက္အမ်ားပ်က္စီးၿပီး လူေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္ အသက္ဆံုးရွံဳးခဲ့ရတုန္းက ရန္ကုန္မွာလည္း အပ်က္အစီးမ်ားရွိခဲ့ၿပီး လူေပါင္း ၅၀ ၀န္းက်င္ ေသေၾကခဲ့ဖူးသည္ဟု ငလ်င္မွတ္တမ္းမ်ားကဆိုသည္။
ရန္ကုန္အေနႏွင့္ ေနာက္ထပ္ စိုးရိမ္စရာရွိသည္မွာ ရန္ကုန္သည္ စစ္ကုိင္းျပတ္ေရြ႕ႏွင့္ မလွမ္းမကမ္းမွာ တည္ရွိေနသည့္အျပင္ ေဒးဒရဲျပတ္ေရြ႕၊့ အေနာက္ပဲခူးရိုးမျပတ္ေရြ႕တို႔ကလည္း ရန္ကုန္အနီးတ၀ိုက္တြင္ တည္ရွိေနၾကသည္။
အားျပင္းငလ်င္ လာႏိုင္ေခ်ရွိ
ငလ်င္ျပင္းမ်ား လႈပ္ရွားေလ့ရွိေသာ စစ္ကိုင္းျပတ္ေရြ႕ေၾကာရွိ အခ်ိဳ႕အပိုင္းမ်ား ၿငိမ္သက္ေန သည္မွာ ႏွစ္ေပါင္း ၅၀ မွ ၇၅ ႏွစ္ပင္ရွိေနၿပီျဖစ္ရာ ဤမွ်ၾကာေအာင္ စုေလွာင္ထားေသာ ဒဏ္အားမ်ားႏွင့္ ငလ်င္ႀကီးတစ္ခု အခ်ိန္မေရြး လႈပ္ရွားလာႏိုင္စရာရွိ သည္ဟု ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ထုတ္ UN-Habitat(Myanmar) အပါအ၀င္ ျပည္တြင္းႏွင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူမႈအဖြဲ႕အစည္းေပါင္း ၂၇ ခုတို႔ပူးေပါင္းေရးဆြဲခဲ့ ေသာ Manual on Earthquake (Causes, Effects & Preparedness) အမည္ရွိ ငလ်င္လက္စြဲစာေစာင္မွာ ေဖာ္ျပထားသည္။
ျမန္မာျပည္မွ သုေတသီအခ်ိဳ႕ႏွင့္ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံမွ သုေတသီအခ်ိဳ႕ ပူးေပါင္းျပဳစုထားသည့္ သုေတသနစာတမ္း တစ္ေစာင္ကလည္း ျပင္းအား ၇ ဒသမ ၉ အဆင့္ရွိ အားႀကီးေသာ ငလ်င္ျပင္းတစ္ခု ျမန္မာျပည္ အလယ္ပိုင္းကို ဗဟိုျပဳ၍ အခ်ိန္မေရြးလႈပ္ခတ္လာႏိုင္သည္ဟု သတိေပးထားသည္။
လူဦးေရ တစ္သန္း၀န္းက်င္ရွိသည္ဟုဆိုေသာ အသစ္ေဖာ္ေဆာင္ေနသည့္ ၿမိဳ႕ေတာ္သစ္ ေနျပည္ေတာ္သည္ အဆိုပါငလ်င္လႈပ္ခတ္ႏိုင္သည့္ အ၀န္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွာ တည္ရွိေနသည္ဟူ၍လည္း အဆိုပါ သုေတသန စာတမ္းက ေထာက္ျပသတိေပး ထားသည္။
ဦးစိုးသူရထြန္းကေတာ့ သူ႔အေနႏွင့္ ေနျပည္ေတာ္ၿမိဳ႕ေတာ္သစ္ အတြက္ မစိုးရိမ္မိဟုဆိုသည္။ အေၾကာင္းမွာ ေနျပည္ေတာ္ရွိ အေဆာက္အအံုမ်ားမွာ ငလ်င္ဒဏ္ခံႏိုင္ရည္ရွိ ေအာင္ ေတာင့္ေတာင့္တင္းတင္း၊ ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ တည္ေဆာက္ထားေသာေၾကာင့္ဟု IRIN ႏွင့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ ေျပာျပသြားခဲ့သည္။
လူေနသိပ္သည္းၿပီး အေဆာက္အအံု အအိုအေဟာင္းမ်ားစြာရွိေသာ ရန္ကုန္၊ မႏၲေလး၊ ပဲခူးကဲ့သို႔ေသာ ၿမိဳ႕မ်ားအတြက္ သူက အဓိကစိုးရိမ္သည္ဟုဆိုသည္။
အဆင္သင့္ မျဖစ္ေသး
ငလ်င္ေၾကာေပၚက လူေနသိပ္သည္းေသာ ၿမိဳ႕မ်ားအေနႏွင့္ ငလ်င္အႏၱရာယ္က်ေရာက္လာလ်င္ အထိအခိုက္၊ အေသအေပ်ာက္ေလ်ာ့နည္းေအာင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္မႈမ်ား ေလာေလာဆယ္အထိ ျပဳလုပ္ထားျခင္းမရွိေသးဟု ပညာရွင္မ်ားက စိုးရိမ္မကင္းေထာက္ျပၾကသည္။
ထို႔ျပင္ အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိမႈမ်ားကို အပ်က္အစီးမ်ားၾကားက ရွာေဖြေဖာ္ထုတ္၊ ကယ္ဆယ္ ကုသေပးႏိုင္သည့္ လူသားအရင္းအျမစ္၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ႏွင့္ အေထာက္အပံ့ပစၥည္းပစၥယမ်ားမွာလည္း ျမန္မာ ႏိုင္ငံမွာ ေလာေလာဆယ္အထိ လံုလံုေလာက္ေလာက္ မရွိေသးဟု ပညာရွင္တို႔က ဆုိသည္။
“အစုအၿပံဳလိုက္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရတာေတြကို ကိုင္တြယ္ကုသႏိုင္ေလာက္တဲ့ ေဆးရံုရယ္လို႔ ဒီ(ျမန္မာႏိုင္ငံ)မွာ မရွိဘူး။ …(ဒဏ္ရာရသူေတြကို) ဘယ္လို ရွာေဖြကယ္ဆယ္ေရး ေတြလုပ္မယ္ဆိုတာနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေတာ့လည္း ၿမိဳ႕ျပေနလူထုနဲ႔ ကယ္ဆယ္ေရး လုပ္အားေပးသူေတြကို ေလ့က်င့္ေပးထား တာလည္းမရွိေသးဘူး” ဟု Action Aid မွ ျမန္မာႏိုင္ငံဆိုင္ရာ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး မစၥတာရွီဟတ္္အူဒင္အာမတ္က IRIN သတင္းဌာနကို ေျပာျပခဲ့သည္။
အပ်က္အစီးႀကီးႀကီးမားမားႏွင့္ ႀကံဳၾကရသည့္အခါ ႏိုင္ငံတကာမွ ကမ္းလွမ္းလာေသာ အေရးေပၚကယ္ဆယ္ေရး လုပ္ေဆာင္ဖို႔ အကူအညီေပးသူမ်ားႏွင့္ အကူအညီေပးမႈမ်ားကို အစိုးရသစ္အေနႏွင့္ မည္သည့္ အတိုင္းအတာအထိ လက္ခံရယူမည္ဆိုသည္မွာလည္း ေလာေလာဆယ္တြင္ မခန္႔မွန္းႏိုင္ေသးသည့္ အေနအထားျဖစ္ ေနသည္။
အေရးေပၚအေျခအေနမွာ ကယ္ဆယ္ေရးေတြျပဳလုပ္ဖို႔ အဆင္သင့္မျဖစ္ၾကေသးသလို သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ မ်ား ျဖစ္ပြားလာလ်င္လည္း အထိအခိုက္အေသအေပ်ာက္ နည္းႏုိင္သမွ်နည္းေအာင္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ေရးဆိုင္ရာ အသိပညာေပးျခင္းမ်ားလည္း ျပည္သူလူထုၾကားထဲမွာ ႏွံ႕ႏွံ႕စပ္စပ္မေရာက္ရွိေသးသည္ကို ေတြ႕ရသည္။
ကုလသမဂၢ ပညာေရး၊ သိပံၸႏွင့္ ယဥ္ေက်းမႈအဖြဲ႕ (UNESCO) ၏ ပံ့ပိုးေပးမႈေၾကာင့္ နာဂစ္ေလေဘးသင့္ေဒသရွိ ကေလးသူငယ္မ်ားမွာ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္မ်ား ႏွင့္ႀကံဳရလ်င္ မည္သို႔ အသက္ရွင္သန္ေအာင္၊ အထိအခုိက္နည္းေအာင္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈယူရမည္ကို စာသင္ေက်ာင္းမ်ားမွာ ေလ့လာ သိရွိခြင့္ရေနၾကေသာ္လည္း က်န္ျပည္နယ္ႏွင့္ တိုင္းမ်ားမွ ကေလးသူငယ္မ်ားမွာ ေဘးအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ခ်ေရးႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ဘာမွ် မသိ၊ မသင္ၾကားရဘဲရွိေနသည္။
UNESCO ကေတာ့ သူတို႔အေနႏွင့္ တစ္ႏုိင္ငံလံုးရွိ ေက်ာင္းမ်ားအားလံုးတြင္ လည္း သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ခ်ေရးဆိုင္ရာ အသိပညာမ်ားျဖန္႔ေ၀ေပးေရးအတြက္ ပညာေရး၀န္ႀကီး ဌာနသို႔ တင္ျပထားသည္ဟုဆိုသည္။ သို႔ေသာ္ မည္သည့္အခ်ိန္က်မွ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခြင့္ရမည္ကိုမူ ပညာေရး၀န္ႀကီးဌာနက အေၾကာင္းမျပန္ ေသးဟုဆုိပါသည္။
ျမန္မာႏိုင္ငံအေနႏွင့္ ငလ်င္အႏၱရာယ္ကို ရင္ဆိုင္ဖို႔ အသင့္မျဖစ္ေသးေသာ္လည္း ငလ်င္ကပ္ေဘးကေတာ့ ေစာင့္ဆိုင္းေနလိမ့္မည္မဟုတ္၊ ညွာတာလိမ့္မည္မဟုတ္ဆိုသည္ကို ၿပီးခဲ့သည့္ ႏွစ္လေလာက္ကလူေပါင္း ၇၀ ေက်ာ္ေသဆံုးကာ ၁၀၀ ေက်ာ္ ဒဏ္ရာရေစၿပီး ၃,၀၀၀ ေက်ာ္ကို အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ေစခဲ့သည့္ ျပင္းအား ၆.၈ မဂၢနီက်ဳရွိ ရွမ္းျပည္ငလ်င္က သက္ေသျပလိုက္သကဲ့သို႔ရွိသည္။
ေလာေလာဆယ္အေနအထားတြင္ ငလ်င္ဇုန္မ်ားအတြင္းရွိေနေသာ ၿမိဳ႕ျပမ်ားရွိ အေဆာက္အအံုမ်ားသည္ ငလ်င္ျပင္းအားကို မည္မွ်အထိခံႏိုင္ရည္ရွိမည္ကို ငလ်င္ေဘးအႏၱရာယ္ေလ်ာ့ခ်ေရးလုပ္ေဆာင္ ေနေသာ အသင္းအဖြဲ႕ မ်ားအေနျဖင့္ စစ္ေဆးတိုင္းထြာမႈမ်ား အေရးေပၚလုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔လိုအပ္ေၾကာင္း ဦးစိုးသူရထြန္းက တိုက္တြန္းေျပာဆိုသည္။
ယင္းရလဒ္မ်ားေပၚအေျခခံၿပီး ငလ်င္အႏၲရာယ္ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္မ်ားကို လုပ္ေဆာင္သြားသင့္ေၾကာင့္လည္း ဦးစိုးသူရထြန္းက အႀကံျပဳေျပာဆိုသည္။
တစ္နည္းအားျဖင့္ ေဘးအႏၱရာယ္ ႀကိဳတင္ကာကြယ္ေရးလုပ္ေဆာင္ရာမွာ အင္မတန္ အားနည္းေနေသးေသာ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပင္ဆင္မႈေတြ အေရးေပၚလုပ္ထားၾကဖို႔ အခ်က္ေပး ေခါင္းေလာင္းထိုးလိုက္သကဲ့သို႔ရွိသည္။
ယင္းေခါင္းေလာင္းထိုးသံကို ခင္ဗ်ားတို႔၊ က်ေနာ္တို႔ ျပည္သူေတြအပါအ၀င္ လက္ရွိအစိုးရသစ္ႏွင့္ သဘာ၀ေဘး အႏၱရာယ္ေလွ်ာ့ခ် ေရး လုပ္ေဆာင္ေနသူေတြ ဘယ္လိုတံု႕ျပန္ၾကမည္နည္း။
